شکستگی مچ دست يکی از شايع ترين آسيب های استخوانی است؛ هم در بچه ها و نوجوانان، هم در بزرگسالان و سالمندان. معمولا داستان از يک زمين خوردن ساده شروع می شود؛ دستی که در لحظه آخر جلو می آيد تا بدن را حفظ کند و همان دست روی زمين فرود می آيد. چند ثانيه بعد درد تيز، تورم و ناتوانی در حرکت دادن مچ دست ظاهر می شود و تازه سوال ها شروع می شوند:

آيا مچ من فقط ضرب ديده يا شکسته؟ نياز به گچ دارم يا جراحی؟ چقدر طول می کشد تا بتوانم دوباره کار و ورزش را شروع کنم؟

در اين مقاله آموزشی، بر اساس منابع علمی معتبر مثل UpToDate، استات پرلز، کلينيک کليولند و راهنماهای رسمی ارتوپدی، همه چيز را درباره شکستگی مچ دست به زبان ساده توضيح می دهيم.

اين متن فقط برای آموزش است و جای تشخيص و درمان توسط پزشک را نمی گيرد. اگر به شکستگی مشکوک هستيد، حتما به اورژانس يا متخصص ارتوپدی مراجعه کنيد.

شکستگی مچ دست چيست؟

وقتی يکی از استخوان های ناحيه مچ دست می شکند، به آن شکستگی مچ دست می گوييم. واژه فرکچر همان شکستگی استخوان است.

مچ دست در واقع محل اتصال ساعد به دست است و می تواند در هر کدام از اين نواحی دچار شکستگی شود:¹

• انتهای استخوان راديـوس (شايع ترين نوع، به ويژه شکستگی ديستال راديـوس)
• انتهای استخوان اولنا
• يکی از استخوان های کوچک مچ دست مانند اسکافوئيد

اين شکستگی اغلب در اثر افتادن روی دست باز شده رخ می دهد؛ آسيبی که در منابع ارتوپدی به آن FOOSH (Fall On Outstretched Hand) گفته می شود.²وقتی استخوان می شکند، ممکن است فقط ترک بردارد، تا نيمه بشکند يا کاملا خرد و چند تکه شود.

مچ دست از چه استخوان هايی تشکيل شده است؟

برای درک بهتر شکستگی مچ دست، دانستن آناتومی ساده اين ناحيه کمک کننده است:³

• دو استخوان ساعد: راديـوس در سمت شست و اولنا در سمت انگشت کوچک
• هشت استخوان کوچک مچ دست (کارپال ها) مثل اسکافوئيد
• مفاصل و ليگامان ها که اين استخوان ها را به هم وصل می کنند

شکستگی می تواند در هر کدام از اين استخوان ها رخ دهد، اما در بيشتر افراد بزرگسال، شکستگی ديستال راديـوس شايع ترين نوع است.

انواع شکستگی مچ دست

مانند شکستگی ساعد ، انواع شکستگی مچ دست را می توان از چند زاويه دسته بندی کرد؛ بر اساس وضعيت پوست، شکل شکستگی و سن بيمار.²

شکستگی مچ دست بر اساس درگيری پوست

• شکستگی باز
  استخوان از پوست بيرون می زند يا از داخل زخم قابل مشاهده است. اين وضعيت يک اورژانس واقعی است، چون خطر عفونت عميق و آسيب عروق و اعصاب بسيار زياد است.
• شکستگی بسته
  استخوان شکسته است ولی پوست سالم است و زخم باز ديده نمی شود. با اين حال ممکن است ورم شديد، خونريزی داخلی و بدشکلی واضح وجود داشته باشد.

شکستگی مچ دست بر اساس مکانيزم و شکل شکستگی

• شکستگی آولژن
  ليگامان يا تاندون در اثر حرکت ناگهانی آن قدر به استخوان کشيده می شود که تکه کوچکی از استخوان را با خود جدا می کند.
• شکستگی اسکافوئيد
  شکستگی يکی از استخوان های کوچک مچ، که معمولا بعد از افتادن روی دست رخ می دهد و تشخيص آن گاهی در عکس ساده سخت است.⁴
• شکستگی ديستال راديـوس (مثل شکستگی کولس يا اسمیت)
  شکستگی انتهای استخوان راديـوس نزديک مچ که بسته به جهت جابجايی و نوع ضربه انواع مختلفی دارد.⁵

انواع شکستگی مچ دست در کودکان

استخوان های کودکان انعطاف بيشتری دارند و به همين دليل نوع شکستگی آن ها با بزرگسالان فرق می کند⁶.

• شکستگی صفحه رشد
  شکستگی ناحيه رشد استخوان که در انتهای آن قرار دارد. اگر درست درمان نشود می تواند باعث توقف رشد يا کجی استخوان شود.
• شکستگی گرين استيک
  استخوان مثل شاخه تازه درخت فقط از يک طرف ترک می خورد و طرف ديگر آن خم می شود ولی کامل نمی شکند.

• شکستگی باکل يا توروس شکستگی مچ دستظ
  شکستگی خيلی خفيف که بيشتر به صورت له شدگی يک قسمت کوچک از استخوان ديده می شود و اغلب فقط با باند يا آتل کوتاه درمان می شود.

جدول خلاصه انواع مهم شکستگی مچ دست

علائم شکستگی مچ دست

علائم بستگی به نوع و محل شکستگی دارد، اما بيشتر بيماران ترکيب چند علامت زير را تجربه می کنند:⁷

• درد شديد روی مچ دست، به ويژه هنگام حرکت يا فشار
• تورم و گاهی کبودی دور مچ و دست
• بدشکلی مچ، خم شدن غيرطبيعی يا کوتاه شدن ظاهری
• ناتوانی يا سختی در حرکت دادن مچ و انگشتان
• احساس کرختی، مورمور يا ضعف در انگشتان (به علت فشار روی عصب ها)
• حساسيت شديد به لمس ناحيه آسيب ديده

گاهی شکستگی های خفيف يا اسکافوئيد فقط با درد موضعی و کمی تورم خود را نشان می دهند و بيمار آن را ضرب ديدگی ساده تصور می کند؛ به همين دليل هر درد شديد و مداوم بعد از زمين خوردن بايد جدی گرفته شود.

علت ها و عوامل خطر شکستگی مچ دست

شايع ترين علت شکستگی مچ دست، افتادن روی دست باز شده است.⁸ عوامل ديگر شامل موارد زير است:

• سقوط از ارتفاع، تصادف با موتور يا خودرو
• آسيب های ورزشی، به ويژه ورزش هايی مثل اسکی، اسکيت، فوتبال و بسکتبال
• پوکی استخوان، به خصوص در خانم های مسن
• ضعف عضلات و تعادل در سالمندان
• ضربه مستقيم به مچ دست در حين کار يا حوادث صنعتی

افرادی که سابقه شکستگی قبلی، سوء تغذيه، مصرف طولانی مدت داروهای استروئيدی يا سيگار دارند، بيشتر در معرض شکستگی و دير جوش خوردن استخوان هستند.⁹

شکستگی مچ دست چگونه تشخيص داده می شود؟

پزشک يا پرستار ابتدا شرح حال و نحوه آسيب را از شما می پرسد و سپس مچ، دست و انگشتان را از نظر درد، ورم، بدشکلی و وضعيت عروق و اعصاب معاينه می کند.¹⁰

برای تاييد تشخيص، معمولا اين اقدامات انجام می شود:

• عکس ساده راديوگرافی از مچ و گاهی ساعد و دست
• در موارد خاص، تصويربرداری تکميلی مثل سي تی اسکن يا ام آر آی برای شکستگی های ظريف يا درگيری مفصل
• سونوگرافی در برخی کودکان يا بيمارانی که گرفتن عکس ساده دشوار است

گاهی در عکس اول شکستگی ديده نمی شود، اما اگر درد و حساسيت موضعی شديد روی استخوان اسکافوئيد يا راديـوس وجود داشته باشد، پزشک مچ را مثل شکستگی درمان می کند و بعد از يک تا دو هفته دوباره عکس می گيرد.¹¹

روش های درمان شکستگی مچ دست

هدف درمان اين است که قطعات شکسته شده استخوان در کنار هم و در محور صحيح قرار بگيرند تا استخوان به شکل و طول طبيعی خودش جوش بخورد. نوع درمان بستگی به شدت و نوع شکستگی، سن بيمار و سطح فعاليت او دارد.¹²

درمان بدون جراحی شکستگی مچ دست

اگر قطعات استخوان سر جای خود باشند يا جابجايی خفيف باشد، معمولا می توان شکستگی را بدون جراحی درمان کرد.

• گچ يا آتل
  مچ در وضعيت مناسب ثابت می شود تا استخوان فرصت جوش خوردن پيدا کند. در کودکان، بسياری از شکستگی های ساده فقط با گچ گيری درمان می شوند.¹³

• جااندازی بسته
  اگر قطعات کمی جابجا شده باشند، پزشک با بي حسی موضعی يا داروی آرامبخش، استخوان را با دست در محور صحيح قرار می دهد و سپس گچ می گيرد. اين کار را جااندازی بسته می نامند.
• باند يا آتل کوتاه برای شکستگی باکل در کودکان
  در شکستگی های خفيف کودکان، گاهی فقط يک باند کشی يا آتل نرم کافی است.

درمان جراحی شکستگی مچ دست

در شکستگی های شديدتر، شکستگی باز، درگيری مفصل يا جابجايی زياد، معمولا نياز به جراحی است.³در جراحی، پزشک قطعات استخوان را در محل صحيح قرار می دهد و از ابزارهای زير برای ثابت کردن آن استفاده می کند:

• پين يا سيم فلزی
• پيچ های فلزی
• پلاک و پيچ روی استخوان
• در موارد خاص، فيکساتور خارجی

بخشی از اين ابزارها در بدن باقی می ماند و فقط در صورت ايجاد مشکل بعدا خارج می شود.

جدول مقايسه درمان ها

اعداد جدول تقريبى هستند و برنامه دقيق درمان را فقط جراح ارتوپد بر اساس نوع شکستگی و شرايط بيمار مشخص می کند.

طول مدت جوش خوردن شکستگی مچ دست

بيشتر شکستگی های مچ دست در بزرگسالان بين ۶ تا ۱۲ هفته از نظر استخوانی جوش می خورند، اما برگشت کامل قدرت و حرکت مچ می تواند ۳ تا ۶ ماه و گاهی تا يک سال طول بکشد.¹⁴

در کودکان، به دليل قدرت ترميم بالای استخوان، جوش خوردن معمولا سريع تر است و بسياری از شکستگی های ساده در ۴ تا ۶ هفته بهبود می يابند.

عواملی که باعث کند شدن جوش خوردن می شوند:

• سن بالا
• پوکی استخوان
• سيگار کشيدن
• ديابت و بيماری های مزمن
• تغذيه نامناسب يا کمبود ويتامين دی و کلسيم
• رعايت نکردن محدوديت های حرکتی و ضربه دوباره به مچ

مراقبت در خانه بعد از شکستگی مچ دست

دستورهای زير بر اساس توصيه های منابع معتبر آموزشی برای بيماران است و بايد با نظر پزشک خودتان تطبيق داده شود.¹⁵

مراقبت از گچ، آتل يا بريس

• دقيقا طبق دستور پزشک از گچ، آتل يا بريس استفاده کنيد. باز کردن خودسرانه آن می تواند باعث بد جوش خوردن استخوان شود.
• گچ را خيس نکنيد، مگر اين که پزشک به طور واضح بگويد گچ ضد آب است.
• اگر بانداژ يا آتل قابل جابجايی است، آن را طبق برنامه پزشک سفت يا شل کنيد.

کاهش درد و تورم

• در ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول، هر ۱ تا ۲ ساعت يک بار برای ۱۵ دقيقه از کيسه يخ يا پک سرد روی ناحيه آسيب ديده استفاده کنيد. ميان يخ و گچ حتما يک حوله نازک قرار دهيد.
• دست را تا حد امکان روی بالش بالا نگه داريد تا از سطح قلب بالاتر باشد؛ اين کار تورم و درد را کم می کند.
• طبق دستور پزشک از مسکن های خوراکی مثل استامينوفن يا داروهای ضد التهاب غيراستروييدی استفاده کنيد، مگر اين که برای شما ممنوع شده باشد.

تغذيه و سبک زندگی

• از رژيم غذايی سرشار از کلسيم، ويتامين دی و پروتئين استفاده کنيد؛ مثلا لبنيات، ماهی، تخم مرغ، حبوبات، مغزها و سبزی های سبز تيره.
• اگر سيگار می کشيد، تا حد امکان ترک کنيد؛ سيگار به طور قابل توجهی جوش خوردن استخوان را به تاخير می اندازد.

فعاليت و فیزیوتراپی

• تا زمانی که پزشک اجازه نداده، از حمل بار سنگين، فشار آوردن روی مچ، ورزش های تماسی و کارهای سنگين خودداری کنيد.
• بعد از برداشتن گچ، ممکن است پزشک شما را به فيزيوتراپی يا کار درمانی ارجاع دهد تا تمرينات ويژه ای برای بازگرداندن حرکت و قدرت مچ و انگشتان انجام دهيد. انجام اين تمرينات نقش مهمی در برگشت عملکرد طبيعی دست دارد.¹⁶

عوارض احتمالی شکستگی مچ دست

بيشتر شکستگی ها با درمان درست و به موقع بدون مشکل خاصی جوش می خورند، اما در برخی موارد ممکن است عوارضی رخ دهد:¹⁷

• بد جوش خوردن يا کج شدن مچ دست
• محدوديت حرکت يا خشکی مفاصل مچ و انگشتان
• آرتروز زودرس مفصل در صورت درگيری سطح مفصلی
• آسيب عصب، عروق يا تاندون ها در اثر خود شکستگی يا جراحی
• جوش نخوردن استخوان (nonunion) به ويژه در شکستگی اسکافوئيد
• سندرم کمپارتمان در موارد نادر، که يک اورژانس شديد است و با درد غيرقابل تحمل، تورم و سفتي شديد همراه است

رعايت دستورات پزشک، پيگيری منظم و شروع به موقع توانبخشی، احتمال اين عوارض را به شدت کاهش می دهد.

چه زمانی بايد فورا به پزشک يا اورژانس  برای شکستگی مچ دست مراجعه کرد؟

بعد از شکستگی و در طول درمان، در صورت مشاهده هر کدام از موارد زير بدون تاخير با پزشک يا اورژانس تماس بگيريد:¹⁵

• درد شديد و رو به بدتر شدن که با مسکن های معمول کنترل نمی شود
• تورم زياد، سفتي يا احساس فشار غيرطبيعی داخل گچ
• تغيير رنگ انگشتان به سفيد، آبی يا بنفش، يا سرد شدن دست
• کاهش حس يا ناتوانی در حرکت دادن انگشتان نسبت به قبل
• بوی بد، ترشح يا رطوبت غيرعادی از داخل گچ
• شکستن، نرم شدن يا خيس شدن گچ زمانی که نبايد خيس شود
• تب، لرز يا احساس ناخوشی عمومی همراه با درد شديد محل شکستگی

اين نشانه ها می توانند به معنی عفونت، فشار روی عصب يا عروق، يا سفت بودن بيش از حد گچ باشند و نياز به بررسی سريع دارند.

سوالات متداول درباره شکستگی مچ دست

۱. از کجا بفهمم مچ دستم شکسته يا فقط رگ به رگ شده است؟

رنگين شدن، تورم و درد بعد از ضربه می تواند در هر دو حالت رخ دهد، اما درد بسيار شديد، ناتوانی در استفاده از دست، بدشکلی واضح مچ يا درد نقطه ای روی استخوان بيشتر به نفع شکستگی است. تشخيص قطعی فقط با معاينه و عکس برداری ممکن است، بنابراين هر درد شديد و ماندگار بعد از زمين خوردن را جدی بگيريد.¹

۲. آيا هر شکستگی مچ دست نياز به جراحی دارد؟

خير. بسياری از شکستگی های ديستال راديـوس يا اسکافوئيد اگر جابجايی کمی داشته باشند با گچ و آتل بدون جراحی درمان می شوند. جراحی معمولا برای شکستگی های باز، خرد شده، درگيری مفصل يا مواردی که جااندازی بسته پايدار نمی ماند لازم است.¹⁸

۳. طول درمان شکستگی مچ دست چقدر است؟

استخوان در بيشتر بزرگسالان در حدود ۶ تا ۱۲ هفته جوش می خورد، اما برگشت کامل قدرت و انعطاف مچ می تواند چند ماه طول بکشد. در کودکان، اين زمان کوتاه تر است. سالمندان و افراد مبتلا به پوکی استخوان يا بيماری های زمينه ای ممکن است به زمان بيشتری نياز داشته باشند.¹⁹

۴. بعد از شکستگی مچ چه زمانی می توانم سر کار برگردم؟

اين موضوع بستگی به نوع شکستگی و نوع کار شما دارد. برای کارهای پشت ميزی، بعضی افراد بعد از چند روز تا دو هفته با حفظ گچ و محدوديت های لازم برمی گردند. برای کارهای بدنی و سنگين، معمولا تا زمانی که پزشک اجازه نداده (اغلب چند ماه)، بازگشت کامل توصيه نمی شود.NHS Inform. Wrist Fracture. NHS Inform. https://www.nhsinform.scot/illnesses-and-conditions/muscle-bone-and-joints/arm-shoulder-and-hand-problems-and-conditions/wrist-fracture. Accessed November 29, 2025.

۵. آيا بعد از شکستگی مچ بايد از نظر پوکی استخوان بررسی شوم؟

در افراد بالاتر از ۵۰ سال، به ويژه خانم ها، شکستگی مچ می تواند اولين علامت پوکی استخوان باشد. بسياری از راهنماهای ارتوپدی توصيه می کنند بعد از اين نوع شکستگی، ارزيابی پوکی استخوان انجام شود.²⁰

۶. اگر گچ خيس شد يا شکست چه کار کنم؟

اگر گچ شما ضد آب نيست و خيس شد، يا ترک خورد و شل شد، حتما در اولين فرصت به مرکز درمانی مراجعه کنيد. گچ خراب نمی تواند استخوان را به خوبی ثابت نگه دارد و باعث بد جوش خوردن می شود.

جمع بندی

شکستگی مچ دست آسيب شايعی است ولی اگر سريع تشخيص داده شود، درمان مناسب انجام شود و بيمار مراقبت های لازم را رعايت کند، در بيشتر موارد می توان انتظار برگشت خوب عملکرد مچ دست را داشت.

شناخت علائم خطر، مراجعه به موقع به پزشک، توجه به تغذيه و ترک سيگار و انجام به موقع فيزيوتراپی، همه جزو عواملی هستند که می توانند مسير بهبود را کوتاه تر و عوارض را کم تر کنند.

اگر بعد از خواندن اين مطلب هنوز سوالی درباره شرايط خودتان يا يکی از اعضای خانواده داريد، بهترين کار اين است که با عکس و گزارشتان به يک متخصص ارتوپد يا پزشک معالج خود مراجعه کنيد.

1. Cleveland Clinic. Broken Wrist (Wrist Fracture). Cleveland Clinic Health Library. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/broken-wrist-wrist-fracture . Accessed November 29, 2025.[↩][↩]
2. Corsino CB, Reeves RA, Sieg RN. Distal Radius Fractures. [Updated 2023 Aug 8]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK536916[↩][↩]
3. American Academy of Orthopaedic Surgeons. Distal Radius Fractures (Broken Wrist). OrthoInfo. https://orthoinfo.aaos.org/en/diseases–conditions/distal-radius-fractures-broken-wrist . Accessed November 29, 2025.[↩][↩]
4. Patient.info. Scaphoid wrist fracture. Patient.info. https://patient.info/bones-joints-muscles/scaphoid-wrist-fracture . Accessed November 29, 2025.[↩]
5. Corsino CB, Reeves RA, Sieg RN. Distal Radius Fractures. [Updated 2023 Aug 8]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK536916[↩]
6. UpToDate. Distal Forearm Fractures in Children: Initial Management. UpToDate. https://www.uptodate.com/contents/distal-forearm-fractures-in-children-initial-management . Accessed November 29, 2025[↩]
7. Cleveland Clinic. Broken Wrist (Wrist Fracture). Cleveland Clinic Health Library. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/broken-wrist-wrist-fracture . Accessed November 29, 202[↩]
8. Cleveland Clinic. “Broken Wrist (Wrist Fracture).” Cleveland Clinic Health Library, my.clevelandclinic.org, https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/broken-wrist-wrist-fracture . Accessed November 29, 2025[↩]
9. Corsino CB, Reeves RA, Sieg RN. Distal Radius Fractures. [Updated 2023 Aug 8]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK536916/[↩]
10. UpToDate. Distal Radius Fractures in Adults. UpToDate. https://www.uptodate.com/contents/distal-radius-fractures-in-adults . Accessed November 29, 2025.[↩]
11. Patient.info. Scaphoid wrist fracture. Patient.info. https://patient.info/bones-joints-muscles/scaphoid-wrist-fracture . Accessed November 29, 2025[↩]
12. UpToDate. Distal Radius Fractures in Adults. UpToDate. https://www.uptodate.com/contents/distal-radius-fractures-in-adults . Accessed November 29, 2025[↩]
13. UpToDate. Distal Forearm Fractures in Children: Initial Management. UpToDate. https://www.uptodate.com/contents/distal-forearm-fractures-in-children-initial-management . Accessed November 29, 2025.[↩]
14. NHS Inform. Wrist Fracture. NHS Inform. https://www.nhsinform.scot/illnesses-and-conditions/muscle-bone-and-joints/arm-shoulder-and-hand-problems-and-conditions/wrist-fracture . Accessed November 29, 2025.[↩]
15. UpToDate. General Principles of Acute Fracture Management. UpToDate. https://sso.uptodate.com/contents/general-principles-of-acute-fracture-management . Accessed November 29, 2025.[↩][↩]
16. Imperial College Healthcare NHS Trust. Fractured Wrist. Patient information leaflet. https://www.imperial.nhs.uk/~/media/website/patient-information-leaflets/orthopaedics/hand-therapy/fractured-wrist.pdf . Accessed November 29, 2025[↩]
17. American Academy of Orthopaedic Surgeons. Distal Radius Fractures (Broken Wrist). OrthoInfo. https://orthoinfo.aaos.org/en/diseases–conditions/distal-radius-fractures-broken-wrist/ . Accessed November 29, 2025.[↩]
18. American Academy of Orthopaedic Surgeons. Distal Radius Fractures (Broken Wrist). OrthoInfo. https://orthoinfo.aaos.org/en/diseases–conditions/distal-radius-fractures-broken-wrist/ Accessed November 29, 2025[↩]
19. NHS Inform. Wrist Fracture. NHS Inform. https://www.nhsinform.scot/illnesses-and-conditions/muscle-bone-and-joints/arm-shoulder-and-hand-problems-and-conditions/wrist-fracture . Accessed November 29, 2025[↩]
20. American Academy of Orthopaedic Surgeons. Distal Radius Fractures (Broken Wrist). OrthoInfo. https://orthoinfo.aaos.org/en/diseases–conditions/distal-radius-fractures-broken-wrist/ Accessed November 29, 2025.[↩]